Ngành công nghiệp thực phẩm, kiểm soát dị vật trong sản phẩm là yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo an toàn thực phẩm, chất lượng sản phẩm và uy tín thương hiệu. Chỉ một sai sót nhỏ liên quan đến tạp chất cũng có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với thu hồi sản phẩm và rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Vì vậy, máy dò tạp chất X-ray ngày càng được ứng dụng rộng rãi như một giải pháp kiểm soát chất lượng hiện đại, giúp phát hiện chính xác kim loại, thủy tinh, xương cứng… ngay trên dây chuyền sản xuất.

Vậy máy dò tạp chất X-ray là gì, hoạt động ra sao và nên lựa chọn dòng máy X-ray nào cho ngành công nghiệp thực phẩm để tối ưu chi phí và hiệu quả vận hành? Bài viết dưới đây CVM Group sẽ giúp bạn lựa chọn giải pháp phù hợp nhất.

Máy dò tạp chất X-ray là gì?

Máy dò tạp chất X-ray (hay còn gọi là máy X-ray công nghiệp) là thiết bị kiểm tra không phá hủy, sử dụng tia X năng lượng thấp để quét xuyên qua sản phẩm thực phẩm nhằm phát hiện dị vật và tạp chất bên trong dựa trên sự khác biệt về mật độ vật chất. Công nghệ này cho phép kiểm tra chính xác mà không làm ảnh hưởng đến cấu trúc, chất lượng hay bao bì sản phẩm.

Trong công nghiệp thực phẩm hiện đại, máy dò tạp chất X-ray được xem là giải pháp kiểm soát chất lượng tiên tiến, giúp doanh nghiệp phát hiện sớm rủi ro, giảm thiểu sản phẩm lỗi và đảm bảo an toàn thực phẩm theo các tiêu chuẩn khắt khe như HACCP, ISO 22000, BRC, FDA.

Nhờ nguyên lý này, máy dò tạp chất X-ray có thể phát hiện dị vật nằm sâu bên trong sản phẩm, kể cả trong các sản phẩm:

• Đóng gói kín
• Có lớp màng nhôm
• Có độ ẩm cao
• Có hình dạng hoặc kết cấu phức tạp

Các loại tạp chất máy X-ray có thể phát hiện

Máy dò tạp chất X-ray có khả năng phát hiện đa dạng các loại dị vật như:

• Kim loại: sắt, inox, nhôm
• Thủy tinh
• Đá, sỏi
• Xương cứng (trong thịt, cá, hải sản)
• Nhựa cứng, cao su
• Các dị vật có mật độ cao khác

Nhờ khả năng phát hiện toàn diện và chính xác, máy dò tạp chất X-ray ngày càng trở thành giải pháp không thể thiếu trong công nghiệp thực phẩm, giúp doanh nghiệp bảo vệ người tiêu dùng, nâng cao uy tín thương hiệu và tối ưu hiệu quả vận hành lâu dài.

Các loại máy dò X-ray phổ biến trong ngành công nghiệp thực phẩm 

Tùy theo đặc thù sản phẩm, quy mô dây chuyền và mục tiêu kiểm soát chất lượng, máy dò tạp chất X-ray trong công nghiệp thực phẩm được phân thành nhiều dòng khác nhau. Việc lựa chọn đúng loại máy X-ray không chỉ giúp phát hiện dị vật chính xác mà còn tối ưu chi phí đầu tư và hiệu quả vận hành lâu dài.

Dưới đây là các loại máy dò X-ray phổ biến đang được ứng dụng rộng rãi trong ngành thực phẩm hiện nay.

Máy dò tạp chất X-ray băng tải 

Máy dò tạp chất X-ray băng tải (Conveyor X-ray Inspection System) là dòng máy X-ray công nghiệp phổ biến và được sử dụng rộng rãi nhất trong ngành công nghiệp thực phẩm. Đây là loại máy phát hiện tạp chất được lắp đặt trực tiếp trên dây chuyền sản xuất, giúp quét 100% sản phẩm trong quá trình di chuyển để kiểm tra chất lượng tự động và liên tục.

Máy X-ray băng tải sử dụng tia X có năng lượng thấp chiếu qua sản phẩm khi đi trên băng tải. Mỗi loại vật liệu sẽ hấp thụ tia X khác nhau, tạo nên hình ảnh tương phản trên cảm biến. Hệ thống phân tích hình ảnh sẽ xác định sự xuất hiện của dị vật có mật độ cao như kim loại, thủy tinh, đá, xương, nhựa cứng… và kích hoạt cơ chế loại bỏ sản phẩm lỗi.

Máy dò tạp chất X-ray băng tải hiện được sử dụng rộng rãi trong các phân đoạn sản xuất như:

• Thực phẩm đóng gói: snack, bánh kẹo, mì gói
• Thịt và hải sản: thịt đông lạnh, cá, tôm
• Sản phẩm khay – hộp: salad, cơm, bữa ăn sẵn
• Trái cây sấy – hạt: gạo, ngũ cốc, hạt điều
• Sản phẩm chức năng: thuốc bổ, thực phẩm chức năng dạng rời

Máy X-ray dò xương cá 

Máy X-ray dò xương cá là một ứng dụng chuyên biệt của công nghệ máy X-ray trong công nghiệp thực phẩm, được thiết kế để phát hiện các mảnh xương nhỏ, cứng ẩn sâu trong sản phẩm cá và thủy sản trước khi đến tay người tiêu dùng.

Trong các sản phẩm thịt cá (đặc biệt là cá fillet, cá cắt lát, hải sản được chế biến sẵn), xương cá là một trong những loại dị vật phổ biến và khó kiểm soát. Việc sót xương cá không chỉ gây mất an toàn khi sử dụng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến uy tín thương hiệu. Đây cũng là lý do khiến máy X-ray dò xương cá ngày càng được áp dụng rộng rãi trong các nhà máy chế biến thực phẩm.

Khác với các phương pháp kiểm tra truyền thống, máy X-ray sử dụng tia X xuyên sâu vào sản phẩm và ghi lại hình ảnh tương phản dựa trên mật độ vật chất. Do xương có mật độ cao hơn thịt mềm, nên máy X-ray có thể:

• Phát hiện xương cá kích thước nhỏ
• Phát hiện xương nằm sâu trong mô thịt
• Giảm tỷ lệ bỏ sót và báo lỗi giả

Máy dò tạp chất X-ray cho sản phẩm đóng chai, lon, hộp

Trong công nghiệp thực phẩm, nhiều sản phẩm sau khi đóng gói sẽ được chứa trong chai, lon hoặc hộp kim loại/ thủy tinh trước khi đến tay người tiêu dùng. Đây là các sản phẩm có cấu trúc phức tạp, nhiều lớp và vật liệu khác nhau, khiến việc kiểm soát tạp chất bằng các phương pháp truyền thống như máy dò kim loại hay kiểm tra thủ công trở nên hạn chế. Chính vì vậy, máy dò tạp chất X-ray dành riêng cho sản phẩm dạng chai, lon và hộp đã trở thành giải pháp tiên tiến, đáng tin cậy cho nhà máy sản xuất thực phẩm.

Máy X-ray cho sản phẩm đóng chai, lon, hộp là hệ thống máy dò tạp chất X-ray công nghiệp được thiết kế đặc biệt để kiểm tra các sản phẩm đã được đóng gói hoàn chỉnh, như:

• Chai thủy tinh
• Lon kim loại
• Hộp nhựa hoặc hộp composite
• Sản phẩm chứa chất lỏng, sệt hoặc rắn

Máy X-ray kiểm tra thùng carton

Máy X-ray kiểm tra thùng carton là dòng thiết bị chuyên dụng dùng để kiểm tra sản phẩm sau công đoạn đóng thùng, đóng vai trò quan trọng trong bước kiểm soát chất lượng cuối cùng trước khi lưu kho hoặc xuất hàng. Thiết bị giúp doanh nghiệp đảm bảo toàn bộ thùng hàng đạt tiêu chuẩn về số lượng, chất lượng và an toàn, hạn chế tối đa sai sót trong khâu giao nhận.

Nhờ khả năng quét xuyên qua thùng carton và phân tích hình ảnh bằng tia X, máy có thể phát hiện nhanh chóng các bất thường bên trong mà không cần mở thùng, bao gồm:

• Thiếu hoặc thừa sản phẩm so với quy cách đóng gói
• Lẫn dị vật hoặc sản phẩm lỗi trong thùng
• Sai lệch số lượng theo đơn vị đóng gói tiêu chuẩn

Máy X-ray kiểm tra sản phẩm rời

Máy X-ray kiểm tra sản phẩm rời (Bulk X-ray) là hệ thống kiểm tra chuyên dụng dành cho nguyên liệu dạng rời, chưa đóng gói, giúp doanh nghiệp phát hiện và loại bỏ dị vật ngay từ khâu đầu vào của dây chuyền sản xuất. Đây được xem là bước kiểm soát chất lượng quan trọng, giúp hạn chế rủi ro phát sinh lỗi ở các công đoạn phía sau.

Thiết bị sử dụng công nghệ tia X công nghiệp để quét xuyên qua dòng nguyên liệu rời liên tục như gạo, hạt, ngũ cốc, trái cây sấy… và phát hiện dị vật dựa trên sự khác biệt về mật độ vật chất. Nhờ đó, máy có thể nhận diện hiệu quả các tạp chất như kim loại, đá, thủy tinh, xương cứng hoặc các vật thể có mật độ cao khác.

Ưu điểm nổi bật của máy Bulk X-ray

• Phát hiện dị vật sớm ngay từ nguyên liệu đầu vào
• Giảm nguy cơ dị vật đi vào công đoạn đóng gói, hạn chế thu hồi sản phẩm
• Bảo vệ các thiết bị phía sau như máy đóng gói, máy định lượng khỏi hư hỏng
• Nâng cao độ ổn định và chất lượng cho toàn bộ dây chuyền sản xuất

Ứng dụng thực tế

• Ngành gạo, ngũ cốc, hạt điều, hạt dinh dưỡng
• Trái cây sấy, nông sản chế biến
• Kiểm tra nguyên liệu trước khi đưa vào máy đóng gói tự động hoặc cân định lượng

Máy X-ray tích hợp kiểm tra chất lượng nâng cao

Máy X-ray tích hợp kiểm tra chất lượng nâng cao là thế hệ máy X-ray công nghiệp hiện đại, không chỉ dừng lại ở chức năng phát hiện dị vật mà còn được tích hợp nhiều thuật toán phân tích hình ảnh thông minh, giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng sản phẩm một cách toàn diện ngay trên dây chuyền sản xuất.

Bên cạnh khả năng phát hiện các tạp chất như kim loại, thủy tinh, xương cứng…, dòng máy này còn có thể:

• Kiểm tra thiếu – thừa trọng lượng sản phẩm so với tiêu chuẩn
• Phát hiện lỗi đóng gói như méo bao, thiếu linh kiện, sai cấu trúc
• Phân tích hình ảnh bên trong sản phẩm để nhận diện khuyết tật, sai lệch hình dạng

Vì sao máy dò tạp chất X-ray quan trọng trong ngành công nghiệp thực phẩm?

Trong ngành công nghiệp thực phẩm, an toàn thực phẩm và chất lượng sản phẩm là yếu tố sống còn đối với doanh nghiệp. Chỉ một dị vật nhỏ xuất hiện trong sản phẩm cũng có thể dẫn đến thu hồi hàng loạt, mất uy tín thương hiệu và phát sinh các rủi ro pháp lý nghiêm trọng. Đây chính là lý do máy dò tạp chất X-ray ngày càng giữ vai trò quan trọng trong các dây chuyền sản xuất thực phẩm hiện đại.

• Phát hiện đa dạng dị vật mà phương pháp truyền thống không làm được: Khác với máy dò kim loại, máy X-ray trong công nghiệp thực phẩm có khả năng phát hiện nhiều loại dị vật có mật độ cao như: kim loại, thủy tinh, đá, xương cứng, nhựa cứng… kể cả khi chúng nằm sâu bên trong sản phẩm hoặc bao bì. Điều này giúp doanh nghiệp kiểm soát rủi ro hiệu quả hơn, đặc biệt với các sản phẩm chế biến phức tạp.
• Kiểm tra không phá hủy – phù hợp sản xuất liên tục: Máy dò tạp chất X-ray hoạt động theo nguyên lý kiểm tra không phá hủy, cho phép quét sản phẩm trực tiếp trên băng chuyền mà không ảnh hưởng đến hình dạng, hương vị hay chất lượng thực phẩm. Nhờ đó, dây chuyền sản xuất vẫn vận hành liên tục, ổn định và đạt năng suất cao.
• Đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm trong và ngoài nước: Việc trang bị máy X-ray công nghiệp giúp doanh nghiệp dễ dàng đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe như HACCP, ISO 22000, BRC, IFS cũng như yêu cầu từ các hệ thống bán lẻ và thị trường xuất khẩu. Đây là lợi thế quan trọng để mở rộng thị trường và nâng cao năng lực cạnh tranh.
• Giảm thiểu rủi ro và chi phí dài hạn: Phát hiện dị vật ngay trên dây chuyền giúp doanh nghiệp ngăn chặn lỗi từ sớm, tránh chi phí thu hồi sản phẩm, xử lý khiếu nại và bồi thường. Về lâu dài, đầu tư máy dò tạp chất X-ray mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt.

Nên chọn máy dò tạp chất X-ray nào cho công nghiệp thực phẩm?

Dưới đây lả bảng so sánh các loại máy dò kim loại để bạn có thể dễ dàng lựa chọn theo đúng nhu cầu về sản phẩm, quy mô nhà máy,..

Tiêu chí chọn máy dò tạp chất X-ray cho doanh nghiệp thực phẩm

Việc lựa chọn đúng máy dò tạp chất X-ray không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả kiểm soát chất lượng, mà còn quyết định đến độ ổn định vận hành, chi phí đầu tư và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế của doanh nghiệp thực phẩm. Dưới đây là những tiêu chí quan trọng giúp bạn đưa ra quyết định đúng đắn.

Phù hợp với loại sản phẩm cần kiểm tra

Trước hết, doanh nghiệp cần xác định loại sản phẩm chính sẽ sử dụng máy X-ray để kiểm tra:

• Đối với thực phẩm rời như gạo, ngũ cốc, hạt điều → nên chọn máy X-ray kiểm tra sản phẩm rời (Bulk X-ray).
• Với sản phẩm đóng gói đơn lẻ như bánh kẹo, thịt, cá → máy X-ray băng tải là lựa chọn phổ biến.
• Đối với sản phẩm đóng chai, lon, hộp → máy X-ray kiểm tra chai-lon-hộp sẽ phù hợp hơn.
• Với kiểm tra kiện/thùng carton sau cùng → máy X-ray kiểm tra thùng carton cần được ưu tiên.

Việc lựa chọn phù hợp với đặc thù sản phẩm giúp máy X-ray đạt hiệu quả cao nhất.

Độ nhạy phát hiện và kích thước dị vật

Một máy X-ray tốt cần có độ nhạy cao để phát hiện dị vật nhỏ nhất có thể. Doanh nghiệp nên kiểm tra thông số về kích thước dị vật tối thiểu mà máy có thể nhận biết (ví dụ từ 0.8 mm đến 2 mm), đặc biệt khi sản phẩm có nguy cơ lẫn xương, thủy tinh, đá hoặc nhựa nhỏ.

Kích thước buồng dò và kích cỡ sản phẩm

Buồng X-ray phải đủ lớn để chứa sản phẩm lớn nhất mà doanh nghiệp sản xuất. Nếu máy có buồng quá nhỏ sẽ không phù hợp với sản phẩm đóng chai/lon lớn hoặc thùng carton kích thước lớn. Đồng thời, nên chọn máy có điều chỉnh linh hoạt kích thước buồng dò.

Tốc độ băng tải và công suất

Tốc độ dây chuyền cần được cân đối với tốc độ kiểm tra của máy X-ray. Nếu máy không đáp ứng được tốc độ vận hành của dây chuyền, sẽ gây ách tắc hoặc thiếu chính xác khi kiểm tra. Doanh nghiệp nên chọn dòng máy có băng tải và xử lý hình ảnh nhanh tương ứng với sản lượng mỗi giờ.

Khả năng tích hợp và tự động hóa

Máy X-ray tích hợp chức năng tự động loại bỏ sản phẩm lỗi (pusher, air blast), kết nối với hệ thống điều khiển PLC/MES và phần mềm quản lý dữ liệu sẽ giúp:

• Giảm lỗi do thao tác thủ công
• Tăng độ chính xác
• Thu thập dữ liệu phục vụ truy xuất nguồn gốc

Đây là một tiêu chí quan trọng nếu doanh nghiệp hướng tới tự động hóa cao và quản lý chất lượng theo chuẩn ISO/HACCP/BRC.

Dịch vụ hỗ trợ và bảo trì

Chọn nhà cung cấp máy X-ray có:

• Dịch vụ lắp đặt chính hãng
• Hỗ trợ hiệu chuẩn và bảo trì định kỳ
• Kỹ thuật đào tạo vận hành cho nhân sự

Điều này giúp giảm thời gian chết máy, tối ưu chi phí vận hành và kéo dài tuổi thọ thiết bị.

Mua máy dò tạp chất X-ray ở đâu uy tín?

Khi quyết định đầu tư máy dò tạp chất X-ray cho dây chuyền sản xuất trong ngành công nghiệp thực phẩm, việc chọn đúng đơn vị cung cấp uy tín là điều cực kỳ quan trọng. Một nhà cung cấp chất lượng không chỉ bán thiết bị mà còn mang đến giải pháp toàn diện, tư vấn phù hợp với sản phẩm, quy mô sản xuất và tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng của doanh nghiệp.

Trên thị trường hiện nay có nhiều đơn vị cung cấp máy X-ray, nhưng không phải tất cả đều đáp ứng được các yêu cầu kỹ thuật, dịch vụ hậu mãi và hỗ trợ kỹ thuật cần thiết. Máy X-ray là thiết bị phức tạp, cần được hiệu chuẩn đúng, lắp đặt chuẩn công nghiệp và hỗ trợ bảo trì lâu dài để đảm bảo hoạt động bền bỉ và chính xác.

CVM Group là một trong những đơn vị uy tín chuyên cung cấp các dòng máy X-ray công nghiệp chất lượng cao, được nhiều nhà máy thực phẩm tin dùng. CVM Group phân phối hai dòng thiết bị chính:

• Máy X-ray dò tạp chất — Phù hợp kiểm tra dị vật trên sản phẩm rời, đóng gói và dây chuyền sản xuất tốc độ cao, giúp doanh nghiệp phát hiện kim loại, thủy tinh, đá, nhựa cứng và các vật thể lạ khác.
• Máy X-ray dò xương cá — Đặc biệt cho sản phẩm cá và thủy sản, phát hiện xương nhỏ nằm sâu trong mô thịt mà các phương pháp kiểm tra khác khó phát hiện.

CVM Group không chỉ cung cấp thiết bị mà còn tư vấn giải pháp theo từng loại sản phẩm, tích hợp hệ thống tự động hóa, hướng dẫn lắp đặt – vận hành – bảo trì, giúp doanh nghiệp nhanh chóng đưa máy X-ray vào kiểm soát chất lượng hiệu quả.

Nếu bạn đang tìm kiếm nơi mua máy dò tạp chất X-ray hoặc máy X-ray dò xương cá uy tín, có hỗ trợ kỹ thuật chuyên sâu và dịch vụ sau bán hàng rõ ràng, hãy liên hệ CVM Group để được tư vấn và báo giá phù hợp nhất với dây chuyền sản xuất của mình.